ອາຍຸຄວາມໃນການຮ້ອງຟອງຄະດີອາຍາ

     ອາ­ຍຸ​ຄວາມ​ໃນ​ການ​ຮ້ອງ ຟ້ອງ​ຄະ­ດີ​ທາງ​ອາ­ຍາ​ແມ່ນ​ຫຍັງ? ມື້­ນີ້​ຜູ້​ຂຽນ​ຈະ​ຂໍ​ອະ­ທິ­ບາຍ ແລະ​ລົງເລິກ​ກ່ຽວ​ກັບ​ອາ­ຍຸ​ຄວາມ​ໃນ​ການ ຮ້ອງ​ຟ້ອງ​ທາງ​ອາ­ຍາ, ໃນ​ທຸກ​ຄະດີ​ອາ­ຍາ​ບໍ່​ວ່າ​ຈະ​ເປັນ​ຄະ­ດີ​ໜັກ ຫຼື ເບົາ​ກໍ​ຕາມ​ຕ່າງ​ກໍ​ມີ​ອາ­ຍຸ​ຄວາມ​ໃນການ​ຮ້ອງ​ຟ້ອງ ທັງ​ນັ້ນ ອາ­ຍຸ​ຄວາມໃນ​ການ​ຮ້ອງ​ຟ້ອງ​ແມ່ນ​ເວ­ລາ​ທີ່ໂຈດ​ກ່າວ​ຟ້ອງ ຫຼື ຜູ້​ເສຍ​ຫາຍ​ສາມາດ​ແຈ້ງ​ຄວາມ​ເພື່ອ​ໃຫ້​ເຈົ້າ​ໜ້າ­ທີ່ຕຳ­ຫຼວດ​ດຳ­ເນີນ​ຄະ­ດີ​ກັບ​ຜູ້​ກະ­ທຳຜິດ​ໄດ້, ແຕ່​ຖ້າ​ຫາ​ກວ່າ​ໂຈດ ຫຼື ຜູ້ເສຍ​ຫາຍ​ບໍ່​ແຈ້ງ ຫຼື ບໍ່​ດຳ­ເນີນ​ການໃນ​ທາງ​ກົດ­ໝາຍ​ກັບ​ຜູ້​ກະ­ທຳ​ຜິດ ໃນ​ໄລ­ຍະ​ເວ­ລາ​ທີ່​ກຳ­ນົດ​ໄວ້ ໂທດ​ທີ່ ຜູ້​ກະ­ທຳ​ຜິດ​ທີ່​ໄດ້​ກະ­ທຳ​ໄວ້​ກໍ​ຈະຕົກ​ໄປ.

     ອີງ​ຕາມ​ກົດ­ໝາຍ​ອາ­ຍາ​ລາວ ແລ້ວ ໄດ້​ກຳ­ນົດ​ລະ­ດັບ​ປະ­ເພດ​ຂອງ ການ​ກະ­ທຳ​ຜິດ​ອອກ​ເປັນ 3 ລະ­ດັບດ້ວຍ​ກັນ ຊຶ່ງ​ໃນ​ແຕ່​ລະ​ລະດັບ​ກໍ​ມີ ອາ­ຍຸ​ຄວາມ​ໃນ​ການ​ຮ້ອງ​ຟ້ອງ​ທີ່ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ​ອອກ​ໄປ​ຄື:

1. ການກະ­ທຳ​ຜິດ​ໃນ​ສະ­ຖານ​ລະ​ຫຸ​ໂທດ ຫຼື ໂທດ​ເບົາ ຊຶ່ງ​ສະ­ຖານ​ການ​ກະ­ທຳຜິດ​ດັ່ງ­ກ່າວ​ກົດ­ໝາຍ​ແມ່ນ​ກຳ­ນົດ ໂທດ​ຕຳ​ນິ​ວິ­ຈານ​ຕໍ່­ໜ້າ​ມະ­ຫາ­ຊົນ ຫຼື ໂທດ​ປັບ​ໃໝ ຊຶ່ງ​ໃນ​ການ​ກະ­ທຳຜິດ​ລະ­ດັບ​ນີ້​ແມ່ນ​ມີ​ອາ­ຍຸ​ຄວາມ​ໃນການ​ຮ້ອງ​ຟ້ອງ​ໜຶ່ງ​ປີ, ຍົກ​ຕົວ­ຢ່າງການ​ເປັນ​ແພດ​ເຖື່ອນ​ທີ່​ລະ­ບຸ​ວ່າ “ບຸກ­ຄົນ​ຜູ້​ໃດ​ທີ່​ບໍ່​ໄດ້​ຮັບ​ອະ­ນຸ­ຍາດ ປິ່ນ­ປົວ​ຢ່າງ​ເປັນ​ທາງ​ການ​ຫາກ​ໄດ້ປິ່ນ­ປົວ​ຄົນ​ເຈັບ ເພື່ອຫາ​ລາຍ​ໄດ້​ຈະຖືກ​ປັບ​ໃໝ​ແຕ່ 1 ແສນ​ກີບŒ 5 ແສນກີບ” ຊຶ່ງ​ໃນ​ຕົວ­ຢ່າງ​ດັ່ງ­ກ່າວ​ນີ້ ຖ້າ ພົບ​ເຫັນ​ການ​ກະ­ທຳ​ຜິດ ຫຼື ຮ່ອງຮອຍ​               ຂອງ​ການ​ກະ­ທຳ​ຜິດ ແມ່ນ​ຈະມີ​ອາ­ຍຸ​ຄວາມ​ໃນ​ການ​ຮ້ອງ​ຟ້ອງ 1 ປີ ນັບ​ແຕ່​ມື້​ທີ່​ໄດ້​ມີ​ການ​ກະ­ທຳ​ຜິດ.

  1. ການ​ກະ­ທຳ​ຜິດ​ໃນ​ສະ­ຖານ ໂທ­ສາ­ນຸ­ໂທດ ແມ່ນ​ການ​ກະ­ທຳ​ໃນລະ­ດັບ​ປານ​ກາງ ຊຶ່ງ​ກົດ­ໝາຍ​ໄດ້ກຳ­ນົດ​ໂທດ​ຕັ້ງ­ແຕ່​ໂທດ​ດັດ​ສ້າງ ໂດຍ​ບໍ່​ຕັດ​ອິດ­ສະ­ຫຼະ­ພາບ ຫຼື ໂທດຕັດ​ອິດ­ສະ­ຫຼະ­ພາບ​ແຕ່ 3 ເດືອນ​ຫາ 10 ປີ ແລະ​ໂທດ​ປັບ​ໃໝ ສຳ­ລັບການ​ກະ­ທຳ​ຜິດ​ໃນ​ລະ­ດັບ​ດັ່ງ­ກ່າວ ນີ້​ມີ​ອາ­ຍຸ​ຄວາມ​ໃນ​ການ​ຮ້ອງ​ຟ້ອງແຕ່ 7 ປີ ຍົກ​ຕົວ­ຢ່າງ ໃນ​ມາດ​ຕະ 126 ຂອງ​ກົດ­ໝາຍ​ອາ­ຍາ​ວ່າ​ດ້ວຍ ການ​ທຳ​ມິດ​ສະ​ຈານ ຫຼື ການ​ທີ່​ຜົວ ຫຼື ເມຍ​ມີ​ຊູ້​ນັ້ນຕາມ​ກົດ­ໝາຍ​ລາວ ແລ້ວ​ການ​ກະ­ທຳ​ຜິດ​ດັ່ງ­ກ່າວ​ຈະ ຖືກ​ລົງ­ໂທດ​ຕັດ​ອິດສະ­ຫຼະ­ພາບ​ແຕ່ 3 ເດືອນ​ຫາ 1 ປີ ຫຼື ດັດ​ສ້າງ​ໂດຍ ບໍ່​ຕັດ​ອິດ­ສະ­ຫຼະ­ພາບ ແລະ​ຈະ​ຖືກ ປັບ​ໃໝ​ແຕ່ 5 ແສນ​ກີບ Œ5 ລ້ານ​ກີບ ການ​ກະ­ທຳ​ຜິດ​ໃນ​ກໍ­ລະ­ນີ​ດັ່ງ­ກ່າວ ນີ້​ແມ່ນ​ມີ​ອາ­ຍຸ​ຄວາມ​ໃນ​ການ​ຮ້ອງຟ້ອງ, ເຊັ່ນ: ຫາກ​ຜົວ ຫຼື ເມຍ​ຈະຟ້ອງ ຫຼື ດຳ­ເນີນ​ຄະ­ດີ​ຄວາມ​ກັບ​ອີກຝ່າຍ​ໜຶ່ງ​ນັ້ນ, ຜົວ ຫຼື ເມຍ ຝ່າຍ​ທີ່ເສຍ​ຫາຍ​ສາ­ມາດ​ຟ້ອງ ຫຼື ມີ​ເວ­ລາໃນ​ການ​ຟ້ອງ​ດົນ​ເຖິງ 7 ປີ ຍິ່ງ​ໄປກວ່າ​ນີ້ ການ​ທຳ​ມິດ​ສະ​ຈານ​ແມ່ນ ການ​ກະ­ທຳ​ຜິດ​ທີ່​ຖ້າ​ຫາກ​ໄດ້​ມີ.

ການຮ້ອງຟ້ອງ ເພື່ອໃຫ້ເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດດຳເນີນຄະດີແລ້ວຜົວ ຫຼື ເມຍຜູ້ທີ່ເສຍຫາຍບໍ່ສາມາດຖອນຄຳຮ້ອງຟ້ອງ ດັ່ງກ່າວ ຫຼື ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການຢຸດເຊົາການດຳເນີນຄະດີໄດ້ເນື່ອງຈາກໃນກໍລະນີ ດັ່ງກ່າວຖືເປັນກໍລະນີທີ່ໄອຍະການເປັນໂຈດ ຫຼື ເວົ້າອີກຢ່າງໜຶ່ງກໍຄື ລັດຈະເຂົ້າມາທຳໜ້າທີ່ເປັນໂຈດ ບໍ່ແມ່ນບຸກຄົນທຳມະດາດັ່ງນັ້ນ ບຸກຄົນທຳມະດາບໍ່ສາມາດສັ່ງໃຫ້ຢຸດເຊົາການດຳເນີນຄະດີໄດ້ນອກ ຈາກນີ້ ກໍຍັງມີຫຼາຍກໍລະນີທີ່ມີຫຼາຍຄົນເຂົ້າໃຈຜິດຕໍ່ກົດໝາຍເຊັ່ນເຂົ້າໃຈຜິດວ່າຫາກເຮັດບົດບັນທຶກຂັ້ນບ້ານ ຫຼື ຂັ້ນພື້ນຖານແລ້ວຈະຖືໄດ້ວ່າເປັນການສິ້ນສຸດຂະບວນການທາງກົດໝາຍໄດ້ ຫຼື ຫາກໄດ້ເຮັດບົດບັນທຶກວ່າບໍ່ເອົາເລື່ອງບໍ່ເອົາຄວາມນຳອີກຢ່າງໜຶ່ງແລ້ວກໍຈະມີຜົນສັກສິດທີ່ໃຊ້ໄດ້ໃນທາງກົດໝາຍໂລດແຕ່ໃນຄວາມຈິງແລ້ວ ກົດໝາຍບໍ່ໄດ້ຮັບຮູ້ການໄກ່ເກ່ຍ ດັ່ງກ່າວແຕ່ຢ່າງໃດຫາກຝ່າຍທີ່ຕົກລົງວ່າຈະບໍ່ເອົາເລື່ອງ ຫຼື ບໍ່ດຳເນີນຄະດີນັ້ນຫາກໄດ້ມີການປ່ຽນໃຈແລ້ວ ແລະການກະທຳຜິດດັ່ງກ່າວຍັງຢູ່ໃນອາຍຸຄວາມໃນການຮ້ອງຟ້ອງແລ້ວຝ່າຍນັ້ນກໍຍັງສາ ມາດຮ້ອງຟ້ອງ ຫຼື ແຈ້ງຄວາມຕໍ່ ເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດໃຫ້ດຳເນີນຄະດີຕາມກົດໝາຍເພື່ອເອົາຜິດກັບອີກຝ່າຍໜຶ່ງໄດ້ທຸກເມື່ອພາຍໃນກຳນົດອາຍຸຄວາມທີ່ຍັງເຫຼືອແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມການກະທຳຜິດທີ່ລະບຸໄວ້ໃນມາດຕາ 25 ຂອງກົດໝາຍອາ ຍາເຊັ່ນການກະທຳຜິດ ຊຶ່ງຈຳເປັນ ຕ້ອງມີຄຳຮ້ອງຟ້ອງຂອງຜູ້ຖືກເສຍຫາຍເຊັ່ນການທຳຮ້າຍຮ່າງກາຍລະຫວ່າງຍາດໃກ້ຊິດທີ່ບໍ່ມີບາດເຈັບສາຫັດ ຫຼື ບໍ່ເສຍອົງຄະ, ການນິນທາ, ການໃສ່ຮ້າຍ, ການປ້ອຍດ່າ, ການໝິ່ນປະມາດຊາກສົບ ຫຼື ຊື່ສຽງຂອງຜູ້ຕາຍ, ການກະທຳຜິດຕໍ່ກຳມະສິດສ່ວນຕົວຂອງ ຍາດໃກ້ຊິດການລ່ວງລະເມີດເຄຫາສະຖານ ແລະການລ່ວງລະເມີດຄວາມລັບສ່ວນຕົວໃນກໍລະນີຕາມມາດຕາ 25 ນີ້ຖືວ່າບຸກຄົນທຳມະດາສາມາດຮ້ອງຟ້ອງ  ແລະເມື່ອມີການຮ້ອງຟ້ອງແລ້ວກໍສາມາດ ຖອນຄຳຮ້ອງຟ້ອງໄດ້ ຫຼື ຂໍໃຫ້ຢຸດເຊົາການດຳເນີນຄະດີໄດ້.

ສ່ວນການກະທຳຜິດໃນສະຖານຄະລຸໂທດແມ່ນປະເພດການກະທຳຜິດທີ່ມີໂທດໜັກທີ່ສຸດຄື ໂທດຕັ້ງແຕ່ໂທດຕັດອິດສະຫຼະພາບແຕ່ 5 ປີຂຶ້ນໄປຫາຕະຫຼອດຊີວິດພ້ອມ ທັງໂທດປັບໃໝ ແລະໂທດປະຫານ ຊີວິດການກະທຳຜິດໃນລະດັບນີ້ ແມ່ນມີອາຍຸຄວາມໃນການຮ້ອງຟ້ອງ 15 ປີ ຍົກຕົວຢ່າງ ການຄາຕະກຳທີ່ມີໂທດຕັດອິດສະຫຼະພາບແຕ່ 15 ປີ ຂຶ້ນໄປການລະເມີດຄວາມປອດໄພທາງອາກາດ, ສະໜາມບິນ, ທ່າກຳປັ່ນທີ່ມີໂທດຕັດອິດສະ ຫຼະພາບແຕ່ 10  ປີ ຂຶ້ນໄປ ຫຼື ການຈັບເປັນຕົວປະກັນທີ່ມີໂທດຕັດອິດສະຫຼະພາບແຕ່ 10 ປີ ຂຶ້ນໄປ ແລະການກະທຳຜິດອື່ນໆທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ໃນກົດໝາຍອາຍາລາວ, ດັ່ງນັ້ນ ການກະທຳຜິດດັ່ງກ່າວເຫຼົ່ານີ້ຖືວ່າເປັນການກະທຳຜິດທີ່ໂຫດຮ້າຍປ່າເຖື່ອນມີຄວາມສູນເສຍ ແລະສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ບຸກຄົນ ແລະສັງຄົມເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍດັ່ງນັ້ນ ຈິ່ງມີອາຍຸຄວາມໃນການຮ້ອງຟ້ອງທີ່ຍາວນານ.

ທີ່ມາ: ເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ພາບປະກອບຈາກອິນເຕີເນັດ

ຕອບກັບ

ເມວຂອງທ່ານຈະບໍ່ຖືກເຜີຍແຜ່ໃຫ້ໃຜຮູ້ ບ່ອນທີ່ຕ້ອງການແມ່ນຖືກຫມາຍໄວ້ *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.